پایگاه خبری تحلیلی نسیم گیلان

آخرين مطالب

رویای ژاپنی شدنِ ایران مقالات

رویای ژاپنی شدنِ ایران

  بزرگنمايي:

نسیم گیلان -
رویای ژاپنی شدنِ ایران
٢٢
٠
دیپلماسی ایرانی / متن پیش رو در دیپلماسی ایرانی منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست
مهدی تدینی| رؤیای ژاپن شدنِ ایران رؤیایی سوخته است، اگر می‌خواستیم ژاپن شویم اجازه نداشتیم هیچ فرصتی را در 150 سال گذشته از دست دهیم، در حالی که ما نه تنها فرصت‌ها را از دست داده‌ایم، بلکه «فرصت‌سوزی را نهادینه کرده‌ایم و به نوعی شیوه زندگی تبدیلش کرده‎ایم».
بیش از صد سال است که ما ایرانی‌ها خود را با ژاپن مقایسه می‌کنیم، یک نمونه آن مربوط به بیش از 110 سال پیش است: ناصرالملک، از رجال نامدار دوران قاجار که چند سال هم در دوران احمدشاه نایب‌السلطنه بود، در کوران انقلاب مشروطه نامه‌ای به آیت‌الله طباطبایی نوشت و توضیح داد راه سعادت ملت این است که ما هم همان راهی را برویم که امپراتور ژاپن رفت و گفت: «امروز برای سرمشق مللِ غافل و خواب‌آلوده هیچ نمونه بهتر از ژاپون نیست». پس رجال ایران حتی همان زمان هم ژاپن را الگو می‌پنداشتند. بنابراین، در نوشتارهایی به اوج‌گیری ژاپن می‌پردازیم.
برای فهم این‌که ژاپن چگونه و چه هنگام ژاپن شد باید به نیمه دوم قرن نوزدهم برویم. در این جستجو به نامی بزرگ برمی‌خوریم، مردی بی‌همتا در تاریخ ژاپن مدرن: «امپراتور موتسوهیتو»، معروف به «مِیجی». او بود که با تدابیر خود نقش هدایت‌کننده‌ای برای تبدیل ژاپن فئودال به ژاپن مدرن داشت. مِیجی سال‌های 1867 تا 1912 به مدت 45 سال امپراتور ژاپن بود (که برابر است با 1246 تا 1291 شمسی، یعنی نیمی از سلطنت ناصرالدین شاه، کل دوران مظفرالدین شاه، دوران محمدعلی شاه، و سه سال اول احمد شاه).
امپراتور میجی چه کرد؟
گام نخست میجی این بود که سال‌های 1867 تا 1869 در سیاست داخلی ژاپن با سرکوب خان‌های فئودال قدرت را به «تِنو» بازگرداند؛ «تِنو» یا «میکادو» هر دو لقب امپراتور ژاپن است. مِیجی دوباره قدرت را تمرکز بخشید و از کیوتو به توکیو (که آن زمان اِدو نامیده می‌شد) رفت.
او تردید نداشت که باید روابط با اروپا را گسترش دهد. بنابراین در گام بعد، هیئتی ژاپنی از 1871 تا 1873 به اروپا اعزام شد تا پیوندها را با کشورهای پیشرفته عمق بخشند. ژاپن در همان سال 1873 در نمایشگاه جهانیِ وین شرکت کرد. نخستین اسکناس‌های یِن که تازه پول ملی شده بود در فرانکفورت چاپ شد.
اقدام مهم دیگر مِیجی این بود که دانشجویان بسیاری را برای تحصیل روانه اروپا کرد و از آن مهم‌تر هزاران مستشار از اروپا و آمریکا به ژاپن دعوت کرد. آمار این مستشاران حیرت‌انگیز است: تا سال 1899 حدود 3000 مستشار، در همه زمینه‌ها از هنر و موسیقی گرفته تا امور نظامی و اقتصادی و پزشکی. این مستشاران (یا به قول ژاپنی‌ها «اویاتوئی گائی‌کوکوجین») وظیفه داشتند روند مدرن‌سازی ژاپن را تسریع کنند. بین 1868 تا 1889 نام 2690 مستشار خارجی دیده می‌شود: 1127 بریتانیایی، 414 آمریکایی، 333 فرانسوی، 250 چینی، 215 آلمانی و 99 هلندی. بخش بزرگی از بودجه سالانه ژاپن صرف حقوق این مستشاران می‌شد. آنها باید هم انتقال فناوری می‌دادند و هم ژاپنی‌ها را تعلیم می‌دادند تا جایگزینشان شوند.
اقدام بعدی این بود که مدرسه رفتن اجباری شد، هدفی که تا سال 1910 محقق شد. اما از آن پرچالش‌تر مدرن‌سازی سازمان نظامی کشور بود. یاماگاتا آریتومو، سامورایی سابق و فرمانده ارتش جدید ژاپن، در سال 1869 به اروپا رفت و فروتنانه در آنجا آموزش نظامی دید و دستاوردهای غرب را در ژاپن پیاده کرد. نظام وظیفه عمومی در سال 1873 (50 سال پیش از ایران) برقرار شد. با وجود خدمت سربازی عمومی طبقه سامورایی‌ها کارکردشان را از دست می‌دادند، ضمن این‌که دهقانان نیز از سربازی رفتن ناراضی بودند. این دو گروه در سال 1877 شورش کردند (شورش ساتسوما) که با سرکوب آن، طبقه سامورایی برای همیشه اهمیت خود را از دست داد. اما نتیجه این نوسازی نظامی خیره‌کننده بود: شکست چین (1895)، شکست روسیه (1905) و اشغال مناطق گسترده در آسیای شرقی و اقیانوس آرام.
نوعی انقلاب صنعتی بر اساس الگوی اروپا رخ داد، برای مثال 1872 (برابر 1251 شمسی، یعنی در بیست‌وچهارمین سال سلطنت ناصرالدین شاه) نخستین خط آهن بین توکیو و یوکوهاما کشیده شد. در سال 1880 «نمایشگاه صنایع ملی» برگزار شد و در سال 1901 کارخانه فولادسازی یاواتا راه‌اندازی شد.
اما در این سال‌ها ژاپن از توسعه سیاسی هم بی‌بهره نبود و جنبشی دموکراسی‌خواه با احزابی متنوع پدید آمد که در نتیجه آن در سال 1889 نوعی نظام مشروطه در ژاپن شکل گرفت که بیشتر شبیه مشروطه اقتدارگرایانه پروسی بود. وقتی مِیجی در سال 1912 درگذشت مبانی توسعه صنعتی و شتابان ژاپن محقق شده بود.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

داغ ترور در جشن وصل

عربستان برسر دوراهی؛ نا امنی یا مذاکره

گره پیچیده آقاخانی؛ متهم دهه هفتادی در دسترس نیست

خطر اقدام نمادین در گام سوم ایران

سیستان و بلوچستان؛ زندگی در غبار

ماجرای جلوگیری اسرائیل از ورود دو نماینده کنگره به سرزمین های اشغالی

آقایان رعایت‌ کنید

روزی 1200 میلیارد تومان نقدینگی تولید می شود!

طر‌حی که به حضور بیگانه در منطقه پایان می‌‌د‌هد

مسیر کاهشی دلار

رقابت حدادعادل و باهنر بر سر لیدری اصولگرایان

تکنوکرات‌ها در مسیر تغییر!

فرار متقاضیان واقعی از بازار مسکن

توضیح وزارت اطلاعات پیرامون خبر کیهان درباره بازداشت حسن عباسی

جدال شیخین

چرا مصدق دست رد بر سینه حزب توده زد؟

نوبت خداحافظی علی‌عسگری با جام جم!

شروع یک انقلاب در درمان طاسی سر

سرمقاله رسالت/ تشخیص مصلحت بفرمایید!

سرمقاله شرق/ 28 مرداد و مفروض‌های آن

سرمقاله اعتماد/ لطفا کمی آهسته

سرمقاله ایران/ تا آخر تابستان وقت دارید

سرمقاله دنیای اقتصاد/ اولویت گمشده فناوری

سرمقاله جمهوری اسلامی/ مرثیه‌ای برای عدالت

سرمقاله آرمان ملّی/ فاسدترین فسادها برخورد سیاسی با فساد است

سرمقاله اطلاعات/ واپسین دولت مشروطه

سرمقاله کیهان/ با پوزش از حضرات آیات!

سرمقاله خراسان/ خدا، انسان را رها نکرد

بشر در غدیر ظرفیت دین کامل را پیدا کرد/ نعمت بدون ولایت نقمت است

ماجرای ممانعت اسرائیل از ورود دو نماینده کنگره به سرزمین های اشغالی

پل پیلار: ابوظبی راهش را از کاخ سفید جدا کرد

مسیر پرهزینه؛ ارزیابی راهکارهای جایگزین جبران کسری بودجه

آقای پروین! ای کاش زودتر منتقد می شدی

فاز دوم برنامه کلان آمریکا علیه ایران

فلسفه کونگ‌فو در خیابان‌های هنگ‌کنگ

واکاوی وضعیت اشتغال مقاطع تحصیلی مختلف

ماجرای هزینه هنگفت طراحی سمند و صندوق 206

سالار صرافان؛ نکته‌هایی درباره‌ی متهم ارزی که مفقود است

غروب پاتریوت‌های سعودی با رکوردشکنی شگفت‌انگیز 10 پهپاد

انفجار اسرار آمیز سلاح مهیب روسیه

واشنگتن پست: مساله کشمیر سلطه هندوها بر مسلمانان است

الاخبار: بوریس جانسون دیگر قصد پیوستن به آمریکا را ندارد

تلاش "ظریف" برای جلوگیری از ائتلاف‌ علیه ایران

محمدجواد حجتی کرمانی: باید به 22 بهمن برگردیم

حمله به قلب تپنده آرامکو

نیمار، کهنه‌کاری در جمع سربازهای جوان

طالبان منتظر «بله» ترامپ

محمود خوردبین، مالک سومین شرکت پردرآمد ایران؟

تاراج منابع عمومی به اسم خصوصی سازی

علیه «نماینده آزاده»