پایگاه خبری تحلیلی نسیم گیلان

آخرين مطالب

سیاهکل جلوه گاه آئین های کهن نوروز فرهنگي

سیاهکل جلوه گاه آئین های کهن نوروز

  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - لاهیجان- شهرستان سیاهکل به یمن دیلمان پرقدمتش خاستگاه آئین ها و سنن پیشواز از نوروز است. آئین هایی که نسل به نسل و سینه به سینه از دیرباز تا اکنون حفظ شده و هنوز هم در برخی مناطق قدیمی تر سیاهکل که فرهنگ جدید در آنجا رسوخ نکرده ادامه دارد .
به گزارش ایرنا، سیاهکل مرکب از دو کلمه سی به معنی کوه و کل به معنی آبادی که ترکیب آن آبادی زیر پای کوه را معنی می دهد این کوه درفک با آن عظمت و بزرگی اش سیاهکل را در دل خود جای داده است .
بنابر روایات این شهرستان در گذشته نام آن برفجان بوده و از توابع لاهیجان محسوب می شد که خان های دیلمان آن را خریدند و ضمیمه ی دیلمان کردند.
شهرستان سیاهکل از نظر موقعیت طبیعی دارای مناطق جلگه ای ، کوهپایه ای و البته کوهستانی است در مناطق جلگه اهالی آن به کشاورزی و کشت برنج و چای اشتغال دارند اما در مناطق کوهپایه ای و کوهستانی با پرورش دام و گاو و گوسفند امرار معاش می کنند.
طبیعت این منطقه از گیلان زبانزد خاص و عام است جنگل های هیرکانی سیاهکل که مربوط به دوره سوم زمین شناسی می باشد پوشیده از از انواع گونه های درختی و جانوری است و مسیر رویایی سیاهکل به دیلمان چشم هر بیننده ای را مجذوب خود می کند.
اما آنچه که در این گزارش قرار است به آن بپردازیم طبیعت زیبای سیاهکل نیست بلکه آداب و رسوم و سنن مردمان این منطقه از دیار گیل و دیلم در هنگام استقبال از نوروز و بهار می باشد.
مردمان سیاهکل از دیر باز برای استقبال از نوروز و سال نو آئین های خاصی داشته اند که نسل به نسل از زمان های دور تا اکنون آن را کم و بیش حفظ کرده اند و هنوز هم در برخی از مناطق سیاهکل رسوم قدیمی و کهن پیشواز از نوروز مثل نوروز خوانی ، عروس گوله و دستمال گندتن برگزار می شود.
برای بررسی بیشتر این آئین ها به چند نفر از بزرگان و قدیمی های روستایی که با آداب و رسوم قدیمی آشنایی کافی داشته اند هم سخن شدیم که اطلاعات مربوط به این گزارش از زبان آنها می باشد.
به گفته آنها اولین مراسم پیشواز از نوروز آئین "فیچین دچین" است این اصطلاح به خانه تکانی زمان عید اطلاق می شود فیچین یعنی جمع کردن و دچین به معنی پهن کردن است .
خانه تکانی زمان عید در مناطق سیاهکل از 10 اسفند شروع و تا 25 اسفند ادامه دارد . هفت روز مانده به عید زمان پخت انواع شیرینی های محلی مربوط به شب عید می باشد که زنان خانه دار محلی با یکدیگر برای پخت این شیرینی ها همکاری می کنند که شامل برنج شیرینی ، فتیل گوش و حلوایی شیرینی است.
در عملیات خانه تکانی تمامی حصیرها ، فرش ها و نمد های پشمی از خانه ها برچیده می شد و در نزدیک ترین رودخانه کنار خانه ها شسته می شود . البته در این فاصله زنان خانه دار روستایی به کنار برکه های آب رفته و نوعی گل سفید رنگ مرسوم به سفید گل را با خود به همراه می آورند تا دیوارهای اتاق ها و بیرون خانه را سفید کنند تا بر زیبایی و دوام خانه بیفزاید به این عمل که هرسال ایام عید صورت می گیرد و هنوز هم در روستاهای مناطق جنگلی و کوهستانی که ساخت و سازهای جدید ورود نکرده وجود دارد ، "گل کار گوتن" می گویند.
مراسم چهارشنبه سوری که به "گول گول چارشنبه" معروف است مربوط به آخرین چهارشنبه سال است که هنگام غروب خورشید آغاز می شود ، از چند روز قبل زنان حصیر های کهنه و کاه و کلش و هرس بوته های چای را در مناطق جلگه و ییلاقات آماده می کنند تا در این روز استفاده کنند . برای روشن کردن آتش و پریدن از روی آن البته در مناطق دل جنگل از چوب خشک شاخه و برگ برای روشن کردن آتش چهارشنبه سوری استفاده می کنند و همگی از روی آتش که نماد پاکی فرد در هنگام عبور از آتش است ، می پرند.
به گفته قدیمی ها دیگر آئین پیشواز از نوروز در سیاهکل نوروز خوانی و یا درویش خوان می باشد که از گذشته های دور تا اکنون وجود داشته است آمدن نوروز خوان فرارسیدن سال نو را به هر خانه نوید می داد
نوروز خوان 3 تا 7 روز مانده به سال نو به در خانه ها می رفت و با خواندن آواز های مذهبی و ذکر نام ائمه و دوازده امام ، آمدن سال نو را خبر می داد و زن خانه با دادن شیرینی و برنج و پول از او تشکر می کرد البته هنوز هم در برخی روستاهای دیلمان این رسم به قوت خود باقی است.
مراسم غول آوردن یا عروس گوله نیز در روستاهای سیاهکل از گذشته تا اکنون وجود داشته است این آئین قبل از تحویل سال شروع و تا اوایل سال نو ادامه داشته است و به این صورت بوده که سه مرد با لباس های چین چینی و محلی به رنگ سبز و قرمز و صورتی که با زغال سیاه صورت خود را پوشانده اند و به دور کمر خود زنگوله های پرسرو صدایی می بسته اند و با زدن نی و ساز و دهل به در خانه ها می رفتند که به این مراسم غول آوردن هم معروف بوده است . با آمدن به اصطلاح غول ها تمام بچه ها به دور آنها جمع می شدند و به دنبالشان راه می افتادند . آنها به در هر خانه که می رسیدند خواندند: عروس گوله بیاردیم/ جان دل بیاردیم/ تی پسر بیاردیم/ تی دتر بیاردیم/ .
این مراسم شادی بخش البته در شب انجام می شد و هنوز هم مرسوم است و تا 10 روز بعد از عید هم ادامه دارد.
یکی دیگر از آئین های پیشواز نوروز در سیاهکل ، دستمال گندتن است که در اکثر روستاهای قدیمی هنوز هم دیده می شود به این صورت که در شب چهارشنبه سوری چندتن از پسران جوان چند دستمال رنگی از تازه عروس محل می گرفتند و آن را به سمت تلار خانه کسی که به او علاقه مند بودند پرت می کردند ، صاحبخانه دستمال را پر از خوراکی ،برنج ، تخم مرغ پخته و تنقلات می کرد و به سوی آنها پرتاب می کرد . این مراسم باید طوری صورت می گرفت که اهالی خانه صورت فرد دستمال انداز را نبینند .
آئین "پازن" از آئین های کهن موجود در سیاهکل هست که هنوز هم به طور کامل وجود دارد . در اولین روز سال فردی باید مراسم پا زن را در خانه های سیاهکلی انجام می داد این فرد می توانست یکی از اعضای خانواده که به داشتن پای پر روزی یا سیدی از بیرون باشد. به این صورت که قبل از اینکه هلال ماه رویت شود پازن در بیرون خانه منتظر می ماند او در دستش آب ، قرآن و مقداری از برگ درخت شمشاد معروف به کیش ولگ داشت. وی این وسائل را با خود به هر اتاق می برد و بعد از تحویل سال مقداری آب و یک برگ را در اتاق می گذاشت تا به اتاق های دیگر و در نهایت طویله دام ها و دور خانه نیز رفته و این کار را انجام می داد ؛ آنگاه اهالی خانه که در یک اتاق جمع شده بودند از آنجا خارج می شدند و به همه جای خانه سرکشی می کردند و به فرد پا زن، عیدی به نام "پا عیدی" می دادند.
آخرین مراسم مربوط به استقبال از سال نو آیین "عید مبارک" است که یادگاری از کهن می باشد. این آئین بعد از تحویل سال در سیاهکل رواج دارد و به این صورت است که در اولین روز عید بزرگترها در خانه می مانند و این روز متعلق به کودکان بوده و آنها به در خانه فامیل و همسایه ها به صورت دسته جمعی می رفتند و می گفتند : عید شما مبارک/ سبیل شما سه چارک/.
آنگاه زن صاحبخانه تخم مرغ مرسوم به عیدی مرغانه ، شیرینی محلی و پول به کودکان عیدی می داد.
روز دوم عید متعلق به مردان خانه بود چند نفر از مردان محل به به خانه کدخدا یا بزرگ محل رفته و با کدخدا محل به خانه تک تک اهالی روستا می رفتند و در این روز اگر کسی با هم کدورتی داشت با پادرمیانی بزرگترها آشتی می کردند.
از روز سوم تا پایان عید ایام دید و بازدید اهالی روستا و فامیل و همسایه ها با یکدیگر بوده است و در این ایام در خانه ها و ستون تلار ها به وسیله فانوس که نوعی چراغ محلی است تا صبح روشن بود.
اینها پاره ای از آئین های کهن استقبال از نوروز است که در شهرستان سیاهکل سینه به سینه حفظ شده و هنوز هم در برخی از مناطق پرقدمتش و بخش دیلمان آن وجود دارد.
/ 7297 / 6030


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 98/06/24

ثبت 95 درصد واجدان شرایط در سامانه سناد آموزش و پرورش

ثبت 12 اثر میراث ناملموس گیلان در فهرست آثار ملی کشور

ثبت نام بیش از 350 هزار دانش آموز گیلانی

برگزاری دوره های آموزشی مهارتی تیم های واکنش سریع کشور در گیلان

"مجموعه داستان های گیلان" رونمایی می شود

نمایشگاه پاییزه در رشت آغاز بکار کرد

توجه به فرهنگ و زندگی مردم گیلان راز ماندگاری اشعار شیون فومنی

بلیت هواپیما تا 170 هزار تومان ارزان شد

راه‌اندازی 5 تشکل جدید رسانه‌ای در گیلان/ القای ناامیدی هدف دشمن

ثبت 11 آئین عاشورایی گیلان در فهرست آثار ملی

ساخت خانه‌ های 30 متری در تهران رونق می‌ گیرد

قیمت خودرو‌های داخلی در بازار 98/06/20

مرمت 45 قلم از سفال‌های تاریخی گیلان

برگزاری آیین سنتی دفن شهداء کربلا در آستانه اشرفیه

عزاداری مردم آستارا به یاد شام غریبان کربلا

تاجر برنج ، رنج سینما به جان خرید

نمایش مقتل خوانی «مولای عشق» در رشت اجرا می‌شود

قیمت آپارتمانهای 10تا20ساله در نقاط مختلف تهران

مقتل خوانی مانع تحریف واقعه عاشورا می شود

ثبت یازده آئین عاشورایی گیلان در فهرست میراث معنوی کشور

کربلا زمین نیست؛ زمینه است/ نوحه خوانی ها تبدیل به کسب و کار شده

مقتل خوانی مانع تحریف واقعه عاشورا می شود

ثبت یازده آئین عاشورایی گیلان در فهرست میراث معنوی کشور

ثبت 12 میراث ناملموس گیلان در فهرست آثار ملی

قیمت خودرو‌های داخلی امروز 98/06/16

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 98/06/16

پژواک نوای "یاحسین" و سکوت مرز در دو سوی آستاراچای

قیمت تن ماهی کاهش می‌ یابد

قیمت خودرو‌های داخلی امروز 98/06/13

سهمیه‌ بندی بنزین امسال منتفی است

سیزدهمین همایش بزرگ شیرخوارگان حسینی در رشت برگزار می‌شود

سازمان مالیاتی: پس از پزشکان، سراغ وکلا می‌رویم

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 98/06/12

قیمت مرغ کاهش یافت

خانه تاریخی - فرهنگی شفیعی رشت ثبت ملی شد

سیزدهمین همایش شیرخوارگان حسینی در رشت برگزار می شود

برگزاری نشست «نقش زنان در عاشورای حسینی» با محوریت عفاف و حجاب

پاسخگویی به سوالات و شبهات نسل جدید رسالت اصلی روحانیت است

کاهش 70درصدی معاملات مسکن در تهران

سایپا : صحبت از پراید 5 میلیونی بیهوده است

مداحان باید با هوشیاری راویان مکتب ثارالله باشند

آیین علم بندی در روستای فوشازده آستانه اشرفیه برگزار شد

مداحان باید با هوشیاری راویان مکتب ثارالله باشند

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 98/06/09

احتمال توقف تولید پراید و 405 در سال آینده

مانیکور ایرانی در آمریکا

مقابله با انحرافات فکری یکی از اهداف بلند نهضت عاشوراست

جشن سینمایی آکادمی «افسانه زندگی» برگزار شد

حفاظت و نگهداری از آثار طبیعی با ثبت ملی آنها مسیر می شود