پایگاه خبری تحلیلی نسیم گیلان

آخرين مطالب

سیاهکل جلوه گاه آئین های کهن نوروز فرهنگي

سیاهکل جلوه گاه آئین های کهن نوروز

  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - لاهیجان- شهرستان سیاهکل به یمن دیلمان پرقدمتش خاستگاه آئین ها و سنن پیشواز از نوروز است. آئین هایی که نسل به نسل و سینه به سینه از دیرباز تا اکنون حفظ شده و هنوز هم در برخی مناطق قدیمی تر سیاهکل که فرهنگ جدید در آنجا رسوخ نکرده ادامه دارد .
به گزارش ایرنا، سیاهکل مرکب از دو کلمه سی به معنی کوه و کل به معنی آبادی که ترکیب آن آبادی زیر پای کوه را معنی می دهد این کوه درفک با آن عظمت و بزرگی اش سیاهکل را در دل خود جای داده است .
بنابر روایات این شهرستان در گذشته نام آن برفجان بوده و از توابع لاهیجان محسوب می شد که خان های دیلمان آن را خریدند و ضمیمه ی دیلمان کردند.
شهرستان سیاهکل از نظر موقعیت طبیعی دارای مناطق جلگه ای ، کوهپایه ای و البته کوهستانی است در مناطق جلگه اهالی آن به کشاورزی و کشت برنج و چای اشتغال دارند اما در مناطق کوهپایه ای و کوهستانی با پرورش دام و گاو و گوسفند امرار معاش می کنند.
طبیعت این منطقه از گیلان زبانزد خاص و عام است جنگل های هیرکانی سیاهکل که مربوط به دوره سوم زمین شناسی می باشد پوشیده از از انواع گونه های درختی و جانوری است و مسیر رویایی سیاهکل به دیلمان چشم هر بیننده ای را مجذوب خود می کند.
اما آنچه که در این گزارش قرار است به آن بپردازیم طبیعت زیبای سیاهکل نیست بلکه آداب و رسوم و سنن مردمان این منطقه از دیار گیل و دیلم در هنگام استقبال از نوروز و بهار می باشد.
مردمان سیاهکل از دیر باز برای استقبال از نوروز و سال نو آئین های خاصی داشته اند که نسل به نسل از زمان های دور تا اکنون آن را کم و بیش حفظ کرده اند و هنوز هم در برخی از مناطق سیاهکل رسوم قدیمی و کهن پیشواز از نوروز مثل نوروز خوانی ، عروس گوله و دستمال گندتن برگزار می شود.
برای بررسی بیشتر این آئین ها به چند نفر از بزرگان و قدیمی های روستایی که با آداب و رسوم قدیمی آشنایی کافی داشته اند هم سخن شدیم که اطلاعات مربوط به این گزارش از زبان آنها می باشد.
به گفته آنها اولین مراسم پیشواز از نوروز آئین "فیچین دچین" است این اصطلاح به خانه تکانی زمان عید اطلاق می شود فیچین یعنی جمع کردن و دچین به معنی پهن کردن است .
خانه تکانی زمان عید در مناطق سیاهکل از 10 اسفند شروع و تا 25 اسفند ادامه دارد . هفت روز مانده به عید زمان پخت انواع شیرینی های محلی مربوط به شب عید می باشد که زنان خانه دار محلی با یکدیگر برای پخت این شیرینی ها همکاری می کنند که شامل برنج شیرینی ، فتیل گوش و حلوایی شیرینی است.
در عملیات خانه تکانی تمامی حصیرها ، فرش ها و نمد های پشمی از خانه ها برچیده می شد و در نزدیک ترین رودخانه کنار خانه ها شسته می شود . البته در این فاصله زنان خانه دار روستایی به کنار برکه های آب رفته و نوعی گل سفید رنگ مرسوم به سفید گل را با خود به همراه می آورند تا دیوارهای اتاق ها و بیرون خانه را سفید کنند تا بر زیبایی و دوام خانه بیفزاید به این عمل که هرسال ایام عید صورت می گیرد و هنوز هم در روستاهای مناطق جنگلی و کوهستانی که ساخت و سازهای جدید ورود نکرده وجود دارد ، "گل کار گوتن" می گویند.
مراسم چهارشنبه سوری که به "گول گول چارشنبه" معروف است مربوط به آخرین چهارشنبه سال است که هنگام غروب خورشید آغاز می شود ، از چند روز قبل زنان حصیر های کهنه و کاه و کلش و هرس بوته های چای را در مناطق جلگه و ییلاقات آماده می کنند تا در این روز استفاده کنند . برای روشن کردن آتش و پریدن از روی آن البته در مناطق دل جنگل از چوب خشک شاخه و برگ برای روشن کردن آتش چهارشنبه سوری استفاده می کنند و همگی از روی آتش که نماد پاکی فرد در هنگام عبور از آتش است ، می پرند.
به گفته قدیمی ها دیگر آئین پیشواز از نوروز در سیاهکل نوروز خوانی و یا درویش خوان می باشد که از گذشته های دور تا اکنون وجود داشته است آمدن نوروز خوان فرارسیدن سال نو را به هر خانه نوید می داد
نوروز خوان 3 تا 7 روز مانده به سال نو به در خانه ها می رفت و با خواندن آواز های مذهبی و ذکر نام ائمه و دوازده امام ، آمدن سال نو را خبر می داد و زن خانه با دادن شیرینی و برنج و پول از او تشکر می کرد البته هنوز هم در برخی روستاهای دیلمان این رسم به قوت خود باقی است.
مراسم غول آوردن یا عروس گوله نیز در روستاهای سیاهکل از گذشته تا اکنون وجود داشته است این آئین قبل از تحویل سال شروع و تا اوایل سال نو ادامه داشته است و به این صورت بوده که سه مرد با لباس های چین چینی و محلی به رنگ سبز و قرمز و صورتی که با زغال سیاه صورت خود را پوشانده اند و به دور کمر خود زنگوله های پرسرو صدایی می بسته اند و با زدن نی و ساز و دهل به در خانه ها می رفتند که به این مراسم غول آوردن هم معروف بوده است . با آمدن به اصطلاح غول ها تمام بچه ها به دور آنها جمع می شدند و به دنبالشان راه می افتادند . آنها به در هر خانه که می رسیدند خواندند: عروس گوله بیاردیم/ جان دل بیاردیم/ تی پسر بیاردیم/ تی دتر بیاردیم/ .
این مراسم شادی بخش البته در شب انجام می شد و هنوز هم مرسوم است و تا 10 روز بعد از عید هم ادامه دارد.
یکی دیگر از آئین های پیشواز نوروز در سیاهکل ، دستمال گندتن است که در اکثر روستاهای قدیمی هنوز هم دیده می شود به این صورت که در شب چهارشنبه سوری چندتن از پسران جوان چند دستمال رنگی از تازه عروس محل می گرفتند و آن را به سمت تلار خانه کسی که به او علاقه مند بودند پرت می کردند ، صاحبخانه دستمال را پر از خوراکی ،برنج ، تخم مرغ پخته و تنقلات می کرد و به سوی آنها پرتاب می کرد . این مراسم باید طوری صورت می گرفت که اهالی خانه صورت فرد دستمال انداز را نبینند .
آئین "پازن" از آئین های کهن موجود در سیاهکل هست که هنوز هم به طور کامل وجود دارد . در اولین روز سال فردی باید مراسم پا زن را در خانه های سیاهکلی انجام می داد این فرد می توانست یکی از اعضای خانواده که به داشتن پای پر روزی یا سیدی از بیرون باشد. به این صورت که قبل از اینکه هلال ماه رویت شود پازن در بیرون خانه منتظر می ماند او در دستش آب ، قرآن و مقداری از برگ درخت شمشاد معروف به کیش ولگ داشت. وی این وسائل را با خود به هر اتاق می برد و بعد از تحویل سال مقداری آب و یک برگ را در اتاق می گذاشت تا به اتاق های دیگر و در نهایت طویله دام ها و دور خانه نیز رفته و این کار را انجام می داد ؛ آنگاه اهالی خانه که در یک اتاق جمع شده بودند از آنجا خارج می شدند و به همه جای خانه سرکشی می کردند و به فرد پا زن، عیدی به نام "پا عیدی" می دادند.
آخرین مراسم مربوط به استقبال از سال نو آیین "عید مبارک" است که یادگاری از کهن می باشد. این آئین بعد از تحویل سال در سیاهکل رواج دارد و به این صورت است که در اولین روز عید بزرگترها در خانه می مانند و این روز متعلق به کودکان بوده و آنها به در خانه فامیل و همسایه ها به صورت دسته جمعی می رفتند و می گفتند : عید شما مبارک/ سبیل شما سه چارک/.
آنگاه زن صاحبخانه تخم مرغ مرسوم به عیدی مرغانه ، شیرینی محلی و پول به کودکان عیدی می داد.
روز دوم عید متعلق به مردان خانه بود چند نفر از مردان محل به به خانه کدخدا یا بزرگ محل رفته و با کدخدا محل به خانه تک تک اهالی روستا می رفتند و در این روز اگر کسی با هم کدورتی داشت با پادرمیانی بزرگترها آشتی می کردند.
از روز سوم تا پایان عید ایام دید و بازدید اهالی روستا و فامیل و همسایه ها با یکدیگر بوده است و در این ایام در خانه ها و ستون تلار ها به وسیله فانوس که نوعی چراغ محلی است تا صبح روشن بود.
اینها پاره ای از آئین های کهن استقبال از نوروز است که در شهرستان سیاهکل سینه به سینه حفظ شده و هنوز هم در برخی از مناطق پرقدمتش و بخش دیلمان آن وجود دارد.
/ 7297 / 6030





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

حمام تاریخی مریان در گیلان مرمت شد

مراسم احیای شب های قدر در 612 بقعه متبرکه گیلان برگزار می شود

برنامه سینماهای گیلان در شب های قدر و روز قدس اعلام شد

فریاد الغوث الغوث روزه داران گیلانی در شب نوزدهم ماه رمضان

ثبت نام نوآموزان بدو ورود به دبستان در گیلان از یازدهم خرداد

اختصاص 20 میلیارد ریال برای ایجاد سایت موزه مارلیک رودبار

رونمایی از اطلس باستان‌شناسی املش

فرماندار انزلی: روابط عمومی ها تسهیل گر ارتباط با مردم باشند

آماده راه اندازی جشنواره چای در لاهیجان هستیم

اتاق بازرگانی: به جای ارز 4200تومانی یارانه بدهید

امضاءتفاهمنامه بین دبیرکل کمیسیون یونسکو و شهردار لاهیجان

فرهنگ رضوی با استفاده از رسانه های مجازی توسعه یابد

قیمت هر کیلو مرغ؛ 10هزار تومان

تابلوی یادمان اهدا کننده عضو در آستارا نصب شد

ساختمان چوبی گمرک آستارا در فهرست آثار ملی ثبت شد

بوم گردی، فرصتی برای اشتغالزایی است

نیازمند تقویت گردشگری روستایی در گیلان هستیم

ناهنجاری‌های فرهنگی در مدارس نتیجه کاهش فعالیت های پرورشی است

ستاد شئون فرهنگی آستارا:احیاء شب های قدر با محوریت مصلی باشد

استقبال مردم آستانه از برنامه های چهارشنبه فرهنگی

تاسیس هفت موزه در دستور کار میراث فرهنگی گیلان

هشت عنوان کتاب در رشت رونمایی شد

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز 98/02/31

محصولات غذایی بوفه های مدارس گیلان کیفیت سنجی می شود

مردم آستارا روز اکرام را گرامی داشتند

ترویج مطالعه، کم هزینه ترین کار برای ارتقاء فرهنگ عمومی است

برگزاری جشن ولادت امام حسن (ع) در 254 بقعه متبرکه گیلان

اجرای طرح با سوادی زنان و دختران روستایی و عشایری در گیلان

پیوند و دلبستگی مردم به کتاب و کتابخانه را تقویت کنیم

معاون استاندار گیلان: فعالان حوزه نماز به اصل وحدت توجه کنند

برگزاری محفل انس با قرآن و عترت در پیاده راه فرهنگی رشت

جزئیات دادگاه هادی رضوی و متهمان بانک سرمایه

نمایشگاه خوشنویسی و تذهیب قرآن در تالش دایر شد

ماهیت صنعت گردشگری در کشور ما فرهنگی است

بهره گیری از ظرفیت جشنواره کتابخوان رضوی برای ترویج فرهنگ معنوی

12 اثر در جشنواره نمایشنامه نویسی غرب گیلان داوری می شود

فراخوان مسابقه عکاسی دانشگاه های راه ابریشم در گیلان

شنبه های کتاب در مساجد گیلان اجرایی شد

برگزاری چهل و هشتمین آیین بزرگداشت استاد معین در آستانه اشرفیه

عتیقه های گیلان به اصفهان نمی روند

سیستم گرمایش مدارس تالش ظرف دو سال اصلاح می شود

قیمت مصوب شکر؛ 3400تومان

اطراف آرامگاه کاشف السلطنه لاهیجان به بوته های چای آراسته شد

پذیرش دانشجویان علاقمند کشور در دانشگاه گیلان در ترم تابستان

فردا؛ پایان مهلت فروش سهام بانک‌های نظامی

تالاب انزلی فرصتی بی نظیر برای توسعه گردشگری صومعه سراست

موزه ها ؛ آینده سنت ها و 54 برنامه فرهنگی در گیلان

اعتبار تجهیز زائرسرای حرم امامزادگان آستارا تامین شد

پیکر شاعر و پژوهشگر گیلانی در رودسر تشییع شد

پیش ثبت ‌نام دانش آموزان در مدارس شاهد گیلان اعلام شد