آخرين مطالب

سنت علم‌واچيني قدمت 300 ساله دارد مقالات

سنت علم‌واچيني قدمت 300 ساله دارد

  بزرگنمايي:

مراسم علم‌بندي و علم‌واچيني که از رسم‌هاي بسيار کهن و رايج در گيلان است، به سه صورت سنتي، نيمه ‌سنتي و مذهبي رايج است. علم‌بندي سنتي امروزه تنها در نقاط مرتفع کوهستان‌هاي گيلان صورت مي‌گيرد که نشان از يادگارهاي گذشته تاريخ گيلان دارد و علم‌بندي نيمه ‌سنتي در حقيقت همان مراسم سنتي است که با معتقدات ديني و اسلامي در هم آميخته و در تعدادي از بقاع گيلان در مناطق کوهستاني و جنگلي رايج است.

علم‌بندي مذهبي که در بيشتر بقاع انجام مي‌شود، رنگ و بوي کاملا اسلامي دارد و علم‌بندها سعي مي‌کنند از برخي سنن غير رايج پرهيز کرده و آن را در کمال سادگي و بي پيرايگي انجام دهند.

«علم» يا جريده يکي از وسايل نمادين به کار رفته در آئين سوگواري در ميان شيعيان است و اين وسيله معمولا چوبي بلند به ارتفاع پنج تا شش متر دارد که راس آن را به پنجه فلزي از جنس برنج و پارچه‌هاي مشکي و سبز به نشانه مظلوميت و محبوبيت امامان معصوم(ع)، قرمز به علامت سرخي خون و شهادت آن بزرگواران و سفيد که بيانگر سيماي نوراني آنان بوده استفاده مي‌شود.

نگاره‌هاي علم را اغلب تصاويري از طاووس، کبوتر، چهارگلدان و طوطي در دو طرف تشکيل داده؛ علم‌ها در گذشته اغلب يک تيغ بودند که به مرور زمان به علم‌هاي سه تيغ،‌ پنج تيغ، هفت تيغ تا 21 تيغ مبدل شده‌اند.

در استان گيلان بيش از 900 بقعه متبرکه وجود دارد که در ميان مردم عنوان پايگاهي براي نشر فرهنگ ديني و مذهبي است. مراسم علم‌واچيني گيلان به عنوان نخستين اثر ميراث معنوي، سال 89 با شماره 106 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيد و اين مراسم يکي از آيين‌هاي سنتي گيلان در شهرستان‌هاي رودبار، لاهيجان، رودسر، املش و سياهکل است. آئين علم‌واچيني کوه‌نشينان پس از برداشت محصول همراه با سرور و شادماني برگزار مي‌شد، جشن و سرور در واقع يک نوع شکرگزاري از نعمات خدادادي است و بدين وسيله ضمن اجراي مراسم شادماني از عنايات خداوندي تشکر مي‌کنند.

علم‌واچيني کوه‌نشينان شرق گيلان يادآور جشن خرمن زرتشتي و يا يکي از جشن‌هاي باستاني ايران است که بعد از اسلام رنگ مذهبي به خود گرفته است. علم‌واچيني امروز به دو شکل جشن و عزا برپا مي‌شود که اين آئين عزايش در سوگ امام‌ حسين(ع) و ديگر صورت آن نوعي آئين شکرگزاري است. در شکل نخست آن که در ايام محرم انجام مي‌شود با سينه‌زني و نوحه‌خواني و اداي نذورات انجام مي‌شود و در صورت شادي آن پسران و دختران بهترين و زيباترين لباس‌هاي خويش را به تن مي‌کنند و زنان اشياي قيمتي و لباس‌هاي سراسر رنگ محلي خود را مي‌پوشند و بر راهورترين اسب و قاطر آراسته به زين و يراق سوار مي‌شوند. آنان که اسب و قاطر ندارند به شکل گروهي همراه با خواندن ترانه‌هاي محلي، کف‌ زدن و هلهله رهسپار شرکت در مراسم کشتي محلي مي‌شوند.

شهرستان باستاني املش در گستره جغرافيايي خود داراي تعداد بسياري بقاع و تربت متبرکه مي‌باشد که در اين ميان بقعه متبرکه سرتربت واقع در دهستان کجيد شهرستان املش از جايگاه فرهنگي و مذهبي خاصي برخوردار بوده است.

مراسم سنتي علم‌واچيني در بقعه متبرکه سادات کيايي سرتربت شهرستان املش حدود 300 سال قدمت دارد؛ هرساله پس از برداشت محصولات کشاورزي به يمن شکرگزاري روستائيان مناطق جلگه‌اي و ييلاقي املش به همراه هزاران زائر و عاشقان سادات جليل‌القدر علوي و وابستگان خاندان نبوت از شرق استان گيلان در اين مکان مقدس گرد آمده و به پاس استقامت و دلاورمردي‌هاي آل کيا در مناطق گيل و ديلم که پرچمدار نهضت تشييع علوي بودند، علمي که ماه محرم بسته شده، واچيني مي‌شود.

قاسم غلامي، نويسنده و پژوهشگر و مديرعامل پژوهشکده سادات و مشاهير استان گيلان در اين باره به خبرنگار ايسنا گفت: سادات کيايي با 18 واسطه با امام سجاد(ع) نسبت دارند، از نوادگان امام چهارم(ع) هستند و از سال 763 هجري تا سال هزار در شرق گيلان حکمراني داشتند؛ 14 نفر از اين خانواده بعنوان روحاني علوي به سلطنت رسيدند که البته مرکز حکومتشان در لاهيجان بوده و داراي قصر ييلاقي براي خويش در بخش رانکوه از شهرستان املش بودند که اکنون سرتربت در نزديکي و مقابل آن قرار دارد.

وي اضافه کرد: بقعه متبرکه سرتربت 552 سال قبل هجري توسط سلطان سيد ميرزا علي کيا بر روي قبر پدرش سلطان سيد محمد کيا که در هفدهم آبان سال 883 هجري فوت کرد، بنا شده است؛ 29 سال بعد سيد ميرزا علي پس از شهادت و 17ماه دفن در مسجد رانکوه، پيکرش به بقعه سرتربت انتقال داد شد و زير پاي قبر پدرش به خاک سپرده شد که البته پيکر حسني، همسر سلطان سيد محمد کيا و پري‌سلطان، دخترش در بالاي سر وي دفن شده و براساس تحقيق و بررسي دو قبر فاقد سنگ قبر واقع در زير پاي سيد ميرزا علي کيا، مدفن سيد احمدخان اولين و سيد علي کيا يازدهمين سلطان کيايي است.

 بقعه متبرکه سادات کيايي سرتربت در 57 کيلومتري مرکز شهر املش در بين روستاهاي ييلاقي کجيد، تماجان، شهرسمام، هلوچالک، الاکلنگه، باباجان دره، اسپيجار، بازارکلايه، کرفکش، اربوداردشت وگوره‌گوراب واقع شده است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قطع برق و رنج عمومی!

نگاهی به پدیده شاخ های اینستاگرامی، دلیل شهرت این افراد چیست

سازهایی خاموش در گیلان

تغییر کاربری ساختمان شورای شهر رشت/موزه دائمی مشروطه دائر می شود

مشکل قطعی برق است یا قطعی تدبیر؟!

همت کنید آقای رئیس جمهور

با میله گرد بزنید!

صلصال در انتظار تدبیر مسئولان/ تاریخی که می سوزد

این گل به خودی!

سپیدرود مردم؛ دور از مردم

اصالت در برابر حمایت، پاداشی برای انتخاب صنایع دستی گیلان

«سرطان اداری» ، یک قدم مانده تا «کما»

داستان یک تجاوز و جامعه ای با حس بی عدالتی، تبعیض، تحقیر و ناامنی‌

آداب و رسوم گیلانیان در ماه مهمانی خدا/ از نذری افطار تاعشرخوانی

حادثه کازرون و درس هایی برای نمایندگان گیلان

گرد فراموشی بر آیین های رمضان در آستارا

ما شما را رصد می کنیم، آقای امپراطور

از رای خود پشیمان نیستم اما …

روابط عمومی فعال؛ نیاز یا ضرورت؟!

ضرورت صرفه‌جویی کشاورزان در مصرف آب

وقتی عسل آوران نان آور خانه می شوند

ترنم هفت نوا در محفل عاشقان

نسخه های مبهم نماینده آستارا برای رئیس جمهور و استاندار گیلان!

ششمین جشنواره« بهار نارنج» در کومله لنگرود برگزار می شود

سقوط پان ترک ها به دره حیران آستارا

دیروز تمام شد، بانو!

چهارشنبه ای برای خاتون

چهارشنبه سوری، شادمانه یک آغاز در گیلان

بگذارید خودکفایی برنج همچنان در شعار باقی بماند!؟

ژل رویال، ماده‌ غذایی ارزشمند و معجزه‌گر در درمان بیماریها

افتتاح راه آهن گیلان و آمارهای غلط!

عجله بیش از حد برای گلزنی؛ بلای جان سپیدرود رشت!

گیلان در گازانبر مهاجران

چه شد که شهردار کاربلد و بین‌المللی رشت اینگونه محافظه کار شده است؟!

تغییر از شهرنشینی به شهرگرایی، نیازمند شهری انسان محور

123، مامن بی پناهان

آقای شهردار جلوی ضرر را هر وقت بگیری، منفعت است!

برای یکبار هم که شده فقط تسلیت نگوییم!

تبخال بیماری ویروسی، بی‌خطر و خودبخود بهبود یابنده است

سریال جایزه شبکه باران و تبلیغاتی که جواب نمی دهد!

شب های آستارا تماشا دارد

باغ طبیعت لاکان؛ اکوتوریسم با کمپوست؟!

دو روی سکه تلگرام

تأملی بر رسانه گریزی برخی مسئولان -

اتاق شکوفایی؛ روزنه امیدی برای تحقق اهداف توسعه پایدار

چرا پشیمانی سیاسی در ایران معنایی ندارد/به جوانان اعتماد کنیم

پاس گل مخالفان دولت برای مخالفان نظام

توسعه استان، سرمایه گذاری و میزبانی خوب

بوم گردی؛ طرحی بر لبه تیغ

منطقه آزاد انزلی رویای ناتمام گیلانیان*مجید صیادنورد